Hoe houdt de groothandel grip op een veranderende keten?

Waarom de keten nu anders voelt dan voorheen

Tien jaar geleden was de keten overzichtelijker. Vandaag is het een dynamisch netwerk waarin alles met elkaar samenhangt. De stapel aan veranderingen maakt het uitdagend:

• Levertijden per leverancier zijn instabieler dan ooit, wat planning onvoorspelbaar maakt.
• Omnichannel heeft voorraadallocatie veel complexer gemaakt: wat in het ene kanaal gebeurt, heeft direct effect op het Andere en kan leiden tot voorraadmismatches.
• Firefighting in Excel wordt een vast onderdeel van de dag om gaten tussen systemen dicht te lopen.
• Data groeit sneller dan mensen kunnen verwerken.
• CSRD verhoogt de druk op traceability, terwijl de informatie versnipperd is over systemen, e-mails en Excel.
• Tekorten aan personeel maken het steeds lastiger om alle uitzonderingen handmatig op te vangen.

“Het is niet één grote verandering,” zegt Bas Daver, supply chain & operations transformation lead bij delaware. “Het zijn veel kleine bewegingen die samen impact hebben”. Verstoringen in de supply chain illustreren dat goed: pandemieën, geopolitieke spanningen, handelsbeperkingen. Allemaal factoren waarmee organisaties structureel rekening moeten houden. Tegelijkertijd is de keten op verschillende manieren fundamenteel veranderd.

Dat vraagt om nieuwe manieren van kijken, zegt Bas. “Het gaat erom dat je weet dat ze blijven komen, terwijl je keten ondertussen steeds afhankelijker wordt.” Niet vanuit het idee dat alles beheersbaar moet zijn, maar vanuit de vraag hoe je wendbaar blijft in een dynamisch geheel.

De unieke druk op groothandels: midden in een keten die verschuift

Groothandels worden dubbel geraakt omdat ze in het hart van de keten opereren:

• Upstream bedienen producenten steeds vaker zelf de markt.
• Downstream verwachten klanten meer snelheid, flexibiliteit en inzicht.
• Tussendoor vervagen de traditionele rollen en moeten groothandels hun toegevoegde waarde opnieuw positioneren.

Dat roept begrijpelijke vragen op:

• Waarom zou een producent ons nog nodig hebben?
• Hoe zorgen we dat onze eigen kanalen elkaar niet beconcurreren?
• Hoe bewijzen we onze waarde als marges krimpen?

Volgens Bianca van der Woude, industry lead bij delaware, is vooral het duiden van die druk belangrijk: “Groothandels herkennen de signalen heel goed. Het helpt als we samen scherp maken waarom het vandaag anders voelt en bestaande structuren niet altijd meer volstaan zodat het niet als bedreiging voelt maar als houvast werkt.”

Groei heeft ook een keerzijde: meer lagen en afhankelijkheden

Veel groothandels zijn de afgelopen jaren gegroeid door uitbreiding, overnames of nieuwe diensten. Dat brengt kansen, maar ook nieuwe lagen in processen en systemen. Bas ziet het vaak gebeuren: “Complexiteit wordt opgevangen met meer afstemming en meer uitzonderingen. Heel menselijk, maar het schaalt niet.” 

Zodra volumes toenemen en afhankelijkheden groeien, wordt inzicht het verschil tussen structurele grip en dagelijkse brandjes blussen. “En daar wringt het: informatie is versnipperd, waardoor teams oplossend blijven werken in plaats van vooruit”, legt Bas uit. Dat is geen kwestie van inzet of betrokkenheid. Het is het gevolg van een keten die sneller en complexer is geworden dan de informatievoorziening die haar ondersteunt.

Wat ‘grip op de keten’ werkelijk betekent

In gesprekken over de toekomst van de groothandel valt vaak de term 'grip op de keten'. Dat wordt soms geïnterpreteerd als alles zelf willen beheersen. Maar dat beeld klopt niet, benadrukken Bas en Bianca. “Grip begint bij begrijpen”, zegt Bianca. “Weten hoe processen samenhangen, waar afhankelijkheden zitten en waar je bewust regie wilt voeren. Het gaat niet om controle, maar om samenhang.”

In de praktijk ontbreekt dat overzicht vaak:

• Planners vormen de menselijke schakel tussen systemen, vullen aan wat technologie niet automatisch verbindt.
• Levertijddata is vervuild, waardoor beloftes richting klanten onder druk staan.
• Sales, logistiek en distributie werken met verschillende aannames.
• Informatie zit verspreid over systemen en losse bestanden.

Bas verwoordt het treffend: “Zonder end-to-end inzicht optimaliseer je deelproblemen. Dan schuif je knelpunten door in plaats van ze weg te nemen.”

Grip is daarmee geen doel op zich, maar een voorwaarde om betere keuzes te kunnen maken. Bij delaware noemen we dit Aware of flow: inzicht krijgen in waar processen goed stromen en waar het stokt, vóórdat je gaat optimaliseren.

Als alles in beweging is, heb je geen dashboards nodig met historische data. Flow-inzicht is de basis voor echte grip: waar stolt het, waar versnelt het, waar ontstaat nieuwe afhankelijkheid? Pas als je dat ziet, kun je kiezen waar je wel of niet stuurt

Relevantie vraagt om bewuste keuzes

De vraag voor groothandels is niet óf ze moeten veranderen, maar welke rol ze in de keten willen spelen. Bianca: “Organisaties die vooruitkomen, durven af te bakenen. Je kunt niet alles tegelijk zijn: distributeur, dienstverlener, platform en regisseur.”

Dat vraagt om keuzes over:

• Welke diensten je wel en niet aanbiedt
• Welke klanten prioriteit krijgen
• Wie zijn strategische partners
• Waar je wel en niet regie wilt voeren
• Waar technologie echt waarde toevoegt

Deze keuzes zijn urgent omdat de marges krimpen en de verwachtingen toenemen. Veel groothandels maken deze keuzes nu impliciet: Door overal ‘ja’ op te zeggen, ontstaan overlappende systemen, versnippering en druk op capaciteit.

Van inzicht naar verder bouwen

Complexiteit verdwijnt niet door harder te werken. Wel door de complexiteit te doorgronden. Door zicht te krijgen op de keten als geheel, ontstaat ruimte om gericht stappen te zetten. Bas en Bianca zijn het daarover eens: pas als er overzicht is, kun je verder bouwen. Stap voor stap, met keuzes die passen bij de rol die je wilt spelen en die je ook op de lange termijn kunt volhouden. Dat is waar Build forward begint. Niet met oplossingen, maar met richting.